Windows Server lisanslama, sahada en çok yanlış yapılan konulardan biri. Özellikle yüksek erişilebilirlik (high availability) kurgularında kafalar iyice karışıyor: cluster’daki sanal sunucular ortak mı lisanslanır, sadece sanallar lisanslansa yeter mi, VMware ya da Virtuozzo kullanınca ne değişir? Bu yazıda hepsini netleştirelim.
Core tabanlı lisanslama: temel kurallar
Microsoft, 2016 sürümüyle birlikte soket tabanlı modelden core tabanlı lisanslamaya geçti. Mantık basit: eskiden sunucularda soket sayısı artıyordu, günümüzde ise çekirdek sayısı artıyor. Dolayısıyla lisans hesabının merkezinde artık işlemcinin core sayısı var.
İki minimum kural var ve ikisi de pazarlık kabul etmiyor:
- Sunucu başına minimum 16 core lisanslanmalı. 1 soketli, 2 core’luk mütevazı bir sunucunuz olsa bile 16 core lisansı almanız gerekiyor. Daha azıyla lisanslayıp key’i kullansanız dahi bu etik lisans sayılmaz ve denetimde geçersiz kabul edilir.
- İşlemci başına minimum 8 core lisanslanmalı. Çift işlemcili bir sunucuda her işlemci 4 core olsa bile, işlemci başına 8’den hesap açılır.
Standard mı, Datacenter mı?
Sanallaştırma hakkı iki sürüm arasındaki asıl fark:
- Standard: 16 core’luk lisans seti, 2 sanal makine hakkı verir. Daha fazla sanal için sunucuyu tekrar tekrar lisanslamanız gerekir.
- Datacenter: Aynı fiziksel sunucuda sınırsız sanal makine hakkı. Kabaca 6-7 sanal makineden sonra Datacenter, Standard’ı yeniden yeniden almaktan daha ekonomik hale geliyor.
Cluster ve failover senaryoları: en çok yanılınan yer
Gelelim işin can alıcı kısmına. Cluster mimarilerde sanal sunucular birden fazla fiziksel sunucu üzerinde koşabildiği için, her fiziksel sunucu, üzerinde çalışabilecek maksimum sanal sayısına göre lisanslanmak zorunda.
Somut örnek: 2 fiziksel sunucuyu cluster kurguladınız ve üzerinde toplam 10 sanal makine çalıştıracaksınız. Herhangi bir failover anında 10 sanalın tamamı tek fiziksel sunucuya kayabileceği için, her iki fiziksel sunucu da 10’ar sanal çalıştıracak şekilde lisanslanmalı. “Sanallar zaten toplamda 10, lisans da 10 sanala göre olsun” hesabı burada geçmiyor.
Failover senaryosunda da mantık aynı: yük hangi sunucuya devrilebiliyorsa, o sunucu devralacağı yükü taşıyacak kadar lisanslı olmalı.
Bu yüzden yoğun cluster ortamlarında Datacenter neredeyse standart tercih: her düğümü Datacenter ile lisanslarsınız, sanal makine sayısını ve failover’ı düşünmek zorunda kalmazsınız.
Sık yapılan yanlışlar
- “Sadece sanal makineleri lisanslarım”: Olmaz. Windows Server lisansı her zaman fiziksel donanıma bağlanır; sanallar bu lisansın verdiği haktan çalışır.
- “VMware kullanıyorum, hypervisor’ı lisanslamam yeter”: Sanallaştırma platformunun markası kuralı değiştirmez. VMware, Virtuozzo, Hyper-V fark etmez; fiziksel host, üzerindeki Windows sanallara göre lisanslanır.
- “Cluster’da toplam sanal sayısına göre lisans alırım”: Yukarıda anlattığım gibi, her düğüm maksimum devralabileceği yüke göre lisanslanır.
Toparlayalım
Windows Server lisanslamada üç şeyi aklınızda tutun: minimum 16 core/sunucu ve 8 core/işlemci kuralı, Standard’ın 2 sanal hakkı, cluster’da her düğümün maksimuma göre lisanslanması. Bu üçünü doğru kurgularsanız denetimlerde sürpriz yaşamazsınız.
Lisanslama serisinin diğer yazıları da ilginizi çekebilir: SQL Server Lisanslama (Core ve CAL) ve servis sağlayıcılar için SPLA Lisanslama Modeli. Sorusu olan yorumlara beklerim.
